Szlak Orlich Gniazd - Jura Krakowsko-Częstochowska

Data dodania: 29 sierpnia 2013
Jura Krakowsko-Częstochowska

Istotnym elementem rzeźby Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, decydującym o jej unikatowym krajobrazie, są zjawiska krasowe. Są one uwarunkowane występowaniem na przeważającym obszarze omawianego regionu skał węglanowych, w tym najbardziej rozprzestrzenionych wapieni górnej jury. Do zjawisk tych należą przede wszystkim jaskinie, których na Wyżynie zinwentaryzowano ponad 1700, krasowe doliny, zagłębienia pozbawione powierzchniowych odpływów, liczne wywierzyska (m.in. źródła Warty i Pilicy), a także różnorodne formy rozwinięte na powierzchniach odsłoniętych skał. 

Urozmaicona rzeźba i związana z nią zmienność podłoża oraz mikroklimatu (np. między wzgórzami a dolinami) uwarunkowały w trwającym od epoki lodowej procesie powstanie niezwykle bogatej i zróżnicowanej szaty roślinnej. Tworzy ją około 1500 gatunków roślin naczyniowych (kwiatowych), co stanowi połowę polskiej flory. Charakterystycznym przy tym jest wręcz mozaikowy układ zbiorowisk roślinnych, występowanie obok siebie gatunków przeciwstawnych ekologicznie. Wśród zbiorowisk naturalnych najbardziej zwracają uwagę lasy. Na wierzchowinach płd. części Wyżyny dominują bogate gatunkowo bory mieszane; na płn. ustępują one ubogim borom sosnowym, przywiązanym do piaszczystych gleb. Obok nich szeroko rozprzestrzenione są grądy tj. wielogatunkowe lasy liściaste rosnące na wapiennym podłożu. Jednak najbardziej cennymi przyrodniczo pozostają reliktowe lasy górskie: jaworzyna znana tylko z rejonu Ojcowa, Tenczynka, Jaroszowca i rez. Ruskie Góry oraz buczyny: karpacka (typowa dla piętra regla dolnego Karpat), na Wyżynie sięgająca po Rabsztyn oraz odróżniająca się od niej nieco odmiennym składem runa buczyna sudecka, występująca na Wyżynie Częstochowskiej. Jaworzyny i buczyny porastają stoki o wystawie północnej, chłodne i ocienione. W ich runie licznie występują gatunki górskie, jak np. żywiec gruczołowaty (buczyna karpacka) i dziewięciolistny (buczyna sudecka), parzydło leśne, lepiężnik biały, przetacznik górski, tojad mołdawski, paprotnik kolczysty, miesiącznica trwała (jaworzyna). Dużą osobliwością Wyżyny są ciepłolubne buczyny naskalne, zwane też storczykowymi od rosnących w ich runie storczyków, jak obuwik, podkolan biały, żłobik koralowy, buławniki, kruszczyki. Buczyny te, w Polsce znane jeszcze tylko z Pienin, zajmują najbardziej suche i nasłonecznione zbocza, szczególnie w środkowej części Wyżyny. Wśród roślinności nieleśnej na uwagę zasługują barwne, bogate gatunkowo murawy kserotermiczne, z dużym udziałem roślin o płd.-wsch. pochodzeniu oraz murawy naskalne z popularnymi rojnikiem i rozchodnikiem. Nie brak również na Wyżynie roślin poza nią nie występujących (endemicznych), jak np. przytulia krakowska występująca tylko na skałach w rejonie Olsztyna czy warzucha polska, która została uratowana przed wyginięciem na swych macierzystych stanowiskach w źródliskach Białej Przemszy poprzez introdukowanie w źródła Doliny Wiercicy, Centurii k. Zawiercia oraz Rajecznicy w gm. Irządze. Oprócz endemitów, godnych wzmiankowania jest szereg innych gatunków, jak np. w grupie roślin górskich: chaber miękkowłosy – występujący na Wyżynie jedynie w Dol. Prądnika, omieg górski – podawany ze źródeł Białej Przemszy, ciemiężyca zielona – znana z Puszczy Dulowskiej; wśród roślin kserotermicznych: rzadka i niezmiernie dekoracyjna trawa – ostnica Jana znana tylko z Ojcowa, ostnica włosowata z Dol. Dłubni oraz przetacznik wczesny, w Polsce rosnący tylko w rejonie Jerzmanowic i w Niecce Nidziańskiej. 


Zamek Ogrodzieniecki

  • 1
    - - - - -
  • 2
    - - - - -
  • 3
    - - - - -
  • 4
    - - - - -
  • 5
    - - - - -
  • 6
    - - - - -