Data dodania:  2013-08-29
W 1948 r. dr Zygmunt Novák, późniejszy prof. Politechniki Krakowskiej, wystąpił z ideą utworzenia na obszarze Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej parku krajobrazowego.
Park Krajobrazowy Orlich Gniazd to jeden z najciekawszych obszarów chronionych województwa śląskiego (część parku znajduje się też w województwie małopolskim), a przy tym jeden z najbardziej atrakcyjnych rejonów turystycznych Polski. Na jego terenie, obejmującym środkową część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, znalazły się obiekty cenne przyrodniczo, a także wiele zabytków. Nazwa parku pochodzi od położonych na wapiennych skałach majestatycznych zamków, zwanych Orlimi Gniazdami. Obszar ten przecina gęsta sieć szlaków turystycznych.
Park Krajobrazowy Orlich Gniazd to jeden z najciekawszych obszarów chronionych województwa śląskiego (część parku znajduje się też w województwie małopolskim), a przy tym jeden z najbardziej atrakcyjnych rejonów turystycznych Polski. Na jego terenie, obejmującym środkową część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, znalazły się obiekty cenne przyrodniczo, a także wiele zabytków. Nazwa parku pochodzi od położonych na wapiennych skałach majestatycznych zamków, zwanych Orlimi Gniazdami. Obszar ten przecina gęsta sieć szlaków turystycznych.
Park Krajobrazowy Stawki położony jest w gminie Przyrów, na obszarze określanym jako Niecka Włoszczowska (znajdującym się w bliskim sąsiedztwie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej). Park Stawki, będący najmniejszym parkiem krajobrazowym w Polsce, obejmuje lesiste, częściowo zabagnione obszary, słabo zaludnione, a przez to stanowiące dogodne środowisko życia różnych gatunków roślin i zwierząt.
Park Krajobrazowy Stawki położony jest w gminie Przyrów, na obszarze określanym jako Niecka Włoszczowska (znajdującym się w bliskim sąsiedztwie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej). Park Stawki, będący najmniejszym parkiem krajobrazowym w Polsce, obejmuje lesiste, częściowo zabagnione obszary, słabo zaludnione, a przez to stanowiące dogodne środowisko życia różnych gatunków roślin i zwierząt.
Teren o pow. 20686,1 ha; obejmuje znaczną część Wyżyny Olkuskiej
Teren o pow. 13658,1 ha, obejmuje zrębowe pasmo Garbu Tenczyńskiego rozciągając się od rejonu Babic na zach.
Pow. 5813,9 ha; położony w płd.-zach. partiach Garbu Tenczyńskiego
Pow. 6415,5 ha; rozciąga się od zach. rejonów Krakowa (Las Wolski i wzgórzami tynieckimi) po Czernichów oraz na płn.-zach. tworzy zatokę w obniżeniu Sanki, między Liszkami a Cholerzynem.
Pow. 10959,6 ha; rozciąga się wzdłuż doliny Dłubni, od jej źródeł w rejonie Trzyciąża, aż po Raciborowice na granicy Krakowa. W granice Parku włączono nadto kompleks lasów minoskich między Minogą a Tarnawą.
Rezerwat „Zielona Góra” jest kompleksem leśno-florystycznym, obejmującym wzniesienie o tej samej nazwie, z malowniczym zespołem skałek wapiennych oraz jaskinią. Rezerwat znajduje się w pobliżu miejscowości Kusięta, leżącej niedaleko Częstochowy, przy linii kolejowej prowadzącej w stronę Kielc. Przez obszar rezerwatu przebiega czerwono znakowany Szlak Orlich Gniazd. Wycieczkę na Zieloną Górę połączyć można ze zwiedzaniem okolic Olsztyna.
Rezerwat „Zielona Góra” jest kompleksem leśno-florystycznym, obejmującym wzniesienie o tej samej nazwie, z malowniczym zespołem skałek wapiennych oraz jaskinią. Rezerwat znajduje się w pobliżu miejscowości Kusięta, leżącej niedaleko Częstochowy, przy linii kolejowej prowadzącej w stronę Kielc. Przez obszar rezerwatu przebiega czerwono znakowany Szlak Orlich Gniazd. Wycieczkę na Zieloną Górę połączyć można ze zwiedzaniem okolic Olsztyna.
Sokole Góry to znane amatorom jurajskich wędrówek skupisko wzniesień, znajdujące się nieopodal podczęstochowskiego Olsztyna. Lesiste masywy z urokliwymi wapiennymi skałkami oraz licznymi osobliwościami przyrodniczymi, stanowią jeden z największych rezerwatów na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Przez obszar Sokolich Gór przebiega Szlak Orlich Gniazd, a także kilka innych tras.
Sokole Góry to znane amatorom jurajskich wędrówek skupisko wzniesień, znajdujące się nieopodal podczęstochowskiego Olsztyna. Lesiste masywy z urokliwymi wapiennymi skałkami oraz licznymi osobliwościami przyrodniczymi, stanowią jeden z największych rezerwatów na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Przez obszar Sokolich Gór przebiega Szlak Orlich Gniazd, a także kilka innych tras.
„Kaliszak” jest leśnym rezerwatem przyrody, położonym w gminie Janów. Celem utworzenia tego niewielkiego obszaru chronionego było zachowanie naturalnego lasu mieszanego jodłowo-sosnowego z domieszką innych gatunków. Tutejszy drzewostan liczy od 100 do 160 lat. Występują tu chronione gatunki roślin i zwierząt. Obszar rezerwatu wchodzi w skład Ostoi Złotopotockiej, ustanowionej w ramach sieci Natura 2000.
„Kaliszak” jest leśnym rezerwatem przyrody, położonym w gminie Janów. Celem utworzenia tego niewielkiego obszaru chronionego było zachowanie naturalnego lasu mieszanego jodłowo-sosnowego z domieszką innych gatunków. Tutejszy drzewostan liczy od 100 do 160 lat. Występują tu chronione gatunki roślin i zwierząt. Obszar rezerwatu wchodzi w skład Ostoi Złotopotockiej, ustanowionej w ramach sieci Natura 2000.
Rezerwat „Wielki Las” znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Stawki – jednego z najmniejszych tego typu obszarów chronionych w Polsce. Rezerwat utworzono w 1982 roku w celu ochrony najwartościowszej pod względem przyrodniczym części parku, liczącej 32 ha powierzchni. To tereny podmokłe, z licznymi strumieniami i mokradłami, porośnięte wilgotnym lasem olszowo-jesionowym. W runie występuje m.in. skrzyp olbrzymi, liczydło górskie i storczyk Fuchsa.
Rezerwat „Wielki Las” znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Stawki – jednego z najmniejszych tego typu obszarów chronionych w Polsce. Rezerwat utworzono w 1982 roku w celu ochrony najwartościowszej pod względem przyrodniczym części parku, liczącej 32 ha powierzchni. To tereny podmokłe, z licznymi strumieniami i mokradłami, porośnięte wilgotnym lasem olszowo-jesionowym. W runie występuje m.in. skrzyp olbrzymi, liczydło górskie i storczyk Fuchsa.
„Parkowe” jest rezerwatem leśno-krajobrazowym, położonym na południe od Złotego Potoku. Na obszarze chronionym, o powierzchni ponad 155 ha, znalazła się najbardziej malownicza część doliny Wiercicy, z formami skalnymi, źródłami, potokiem oraz założonymi przez człowieka stawami. Niemal całość powierzchni rezerwatu jest zalesiona. Na terenie tym zobaczymy także kilka zabytków. Przebiega tędy sporo szlaków turystycznych, m.in. Szlak Orlich Gniazd.
„Parkowe” jest rezerwatem leśno-krajobrazowym, położonym na południe od Złotego Potoku. Na obszarze chronionym, o powierzchni ponad 155 ha, znalazła się najbardziej malownicza część doliny Wiercicy, z formami skalnymi, źródłami, potokiem oraz założonymi przez człowieka stawami. Niemal całość powierzchni rezerwatu jest zalesiona. Na terenie tym zobaczymy także kilka zabytków. Przebiega tędy sporo szlaków turystycznych, m.in. Szlak Orlich Gniazd.
Rezerwat przyrody Bukowa Kępa jest rezerwatem leśnym, położonym w gminach Janów oraz Niegowa, między miejscowościami Gorzków Stary i Bystrzanowice-Dwór, na południe od drogi łączącej obydwie te wsie. Powierzchnia rezerwatu wynosi prawie 53 ha. Utworzony został w roku 1996 w celu ochrony drzewostanów z przewagą buczyn, a także urozmaiconego jurajskiego krajobrazu z wapiennymi ostańcami, położonymi wśród malowniczych wzniesień.
Rezerwat przyrody Bukowa Kępa jest rezerwatem leśnym, położonym w gminach Janów oraz Niegowa, między miejscowościami Gorzków Stary i Bystrzanowice-Dwór, na południe od drogi łączącej obydwie te wsie. Powierzchnia rezerwatu wynosi prawie 53 ha. Utworzony został w roku 1996 w celu ochrony drzewostanów z przewagą buczyn, a także urozmaiconego jurajskiego krajobrazu z wapiennymi ostańcami, położonymi wśród malowniczych wzniesień.
Rezerwat Kępina, położony w gminie Irządze, a zarazem w nadleśnictwie Koniecpol, jest dość dużym rezerwatem. Ma niemal 90 ha powierzchni, wokół której utworzono również 70-hektarową otulinę. Na obszarze objętym ochroną występuje kilka zbiorowisk leśnych, w tym las łęgowy i ols. Jednym z celów powstania rezerwatu jest ochrona stanowiska endemicznej rośliny, występującej jedynie na terenie naszego kraju – warzuchy polskiej.
Rezerwat Kępina, położony w gminie Irządze, a zarazem w nadleśnictwie Koniecpol, jest dość dużym rezerwatem. Ma niemal 90 ha powierzchni, wokół której utworzono również 70-hektarową otulinę. Na obszarze objętym ochroną występuje kilka zbiorowisk leśnych, w tym las łęgowy i ols. Jednym z celów powstania rezerwatu jest ochrona stanowiska endemicznej rośliny, występującej jedynie na terenie naszego kraju – warzuchy polskiej.
Zamek „Ostrężnik” znajduje się w leśnym rezerwacie przyrody, położonym kilka kilometrów na południe od Złotego Potoku (gmina Janów). Na szczycie wapiennego wzgórza (rezerwatu przyrody "Ostrężnik") stoją pozostałości warowni pochodzącej z XIV w. Nieopodal przechodzi kilka szlaków turystycznych. Wycieczkę do zamku można połączyć ze zwiedzaniem kilku innych obiektów znajdujących się w atrakcyjnym turystycznie rejonie Doliny Wiercicy.
Zamek „Ostrężnik” znajduje się w leśnym rezerwacie przyrody, położonym kilka kilometrów na południe od Złotego Potoku (gmina Janów). Na szczycie wapiennego wzgórza (rezerwatu przyrody "Ostrężnik") stoją pozostałości warowni pochodzącej z XIV w. Nieopodal przechodzi kilka szlaków turystycznych. Wycieczkę do zamku można połączyć ze zwiedzaniem kilku innych obiektów znajdujących się w atrakcyjnym turystycznie rejonie Doliny Wiercicy.
Góra Zborów, zwana też Górą Berkową, to niezwykle malownicze oraz popularne wśród turystów wzgórze w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, o wysokości 462 m n.p.m. Rezerwat przyrody nieożywionej o nazwie „Góra Zborów” oprócz głównego wzniesienia obejmuje także pobliską Górę Kołoczek. Rezerwat zajmuje powierzchnię 45 ha. W wyniku procesów krasowych, związanych z działaniem sił przyrody na skały wapienne, utworzyły się tutaj liczne ostańce, leje krasowe i jaskinie.
Góra Zborów, zwana też Górą Berkową, to niezwykle malownicze oraz popularne wśród turystów wzgórze w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, o wysokości 462 m n.p.m. Rezerwat przyrody nieożywionej o nazwie „Góra Zborów” oprócz głównego wzniesienia obejmuje także pobliską Górę Kołoczek. Rezerwat zajmuje powierzchnię 45 ha. W wyniku procesów krasowych, związanych z działaniem sił przyrody na skały wapienne, utworzyły się tutaj liczne ostańce, leje krasowe i jaskinie.
Rezerwat „Cisy w Hucie Starej” jest jednym z czterech rezerwatów przyrody na obszarze województwa śląskiego, chroniących naturalne stanowisko cisa. To rzadkie obecnie drzewo zostało bowiem wytrzebione w dawnych wiekach ze względu na cenne właściwości jego drewna. Rezerwat powstał w 1957 roku i obejmuje teraz ponad 2,5 ha powierzchni. Rośnie tutaj około 80 cisów w wieku około 80 lat. Teren rezerwatu przylega do wsi Huta Szklana, leżącej na południe od Koziegłów.
Rezerwat „Cisy w Hucie Starej” jest jednym z czterech rezerwatów przyrody na obszarze województwa śląskiego, chroniących naturalne stanowisko cisa. To rzadkie obecnie drzewo zostało bowiem wytrzebione w dawnych wiekach ze względu na cenne właściwości jego drewna. Rezerwat powstał w 1957 roku i obejmuje teraz ponad 2,5 ha powierzchni. Rośnie tutaj około 80 cisów w wieku około 80 lat. Teren rezerwatu przylega do wsi Huta Szklana, leżącej na południe od Koziegłów.
Rezerwat „Góra Chełm” znajduje się na terenie wsi Hutki Kanki, w południowej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Sama Góra Chełm jest typowym jurajskim wzniesieniem, mającym 440 m n.p.m., porośniętym pięknym lasem, przetykanym od czasu do czasu wapiennymi ostańcami. Rezerwat chroni zespoły leśne (buczyny i bory sosnowe) oraz murawy kserotermiczne i termofilne zarośla. Flora bogata jest w gatunki chronione. Teren rezerwatu (12 ha) jest dostępny dla turystów dzięki szlakom pieszym i rowerowym.
Rezerwat „Góra Chełm” znajduje się na terenie wsi Hutki Kanki, w południowej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Sama Góra Chełm jest typowym jurajskim wzniesieniem, mającym 440 m n.p.m., porośniętym pięknym lasem, przetykanym od czasu do czasu wapiennymi ostańcami. Rezerwat chroni zespoły leśne (buczyny i bory sosnowe) oraz murawy kserotermiczne i termofilne zarośla. Flora bogata jest w gatunki chronione. Teren rezerwatu (12 ha) jest dostępny dla turystów dzięki szlakom pieszym i rowerowym.
Rezerwat „Ruskie Góry” znajduje się w południowo-wschodniej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, w rejonie miejscowości Ryczów i Złożeniec. Obszar ten został objęty ochroną w roku 2000. Rezerwat powołany został w celu zachowania leśnych zbiorowisk roślinnych, a także ochrony jurajskich krajobrazów z charakterystycznymi formami krasowymi. W bliskości rezerwatu przebiega czarno znakowany Szlak Partyzantów Ziemi Olkuskiej.
Rezerwat „Ruskie Góry” znajduje się w południowo-wschodniej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, w rejonie miejscowości Ryczów i Złożeniec. Obszar ten został objęty ochroną w roku 2000. Rezerwat powołany został w celu zachowania leśnych zbiorowisk roślinnych, a także ochrony jurajskich krajobrazów z charakterystycznymi formami krasowymi. W bliskości rezerwatu przebiega czarno znakowany Szlak Partyzantów Ziemi Olkuskiej.
Park leśny i przyrody nieożywionej; pow. 187,91 ha; obszar o zróżnicowanej rzeźbie terenu.
florystyczny; pow. 12,12 ha; unikatowe stanowiska obuwika pospolitego rosnącego w runie buczyny karpackiej.
leśny; pow. 7,59 ha; starodrzew buczyny karpackiej pokrywający niewielkie wzgórze; ścieżka spacerowa.
krajobrazowy; pow. 109,57 ha; obejmuje część doliny potoku Eliaszówka, o zboczach po-krytych starodrzewiem buczyn i grądów, w dnie łęgami jesionowo-olszowymi; na zboczach liczne odsłonięcia dolnokarbońskich wapieni.
Dolina Racławki (gm. Krzeszowice) – krajobrazowo-leśny i przyrody nieożywionej.
Krajobrazowy; pow. 35,29 ha; obejmuje fragment zach. zbocza jurajskiej doliny oraz wierzchowiny pokryty grądem i buczyną karpacką.
Krajobrazowy; pow. 21,31 ha; malowniczo wijący się wąwóz, w górnej części zalesiony, w dolnej stromościenny, skalisty, o ujściu zwieńczonym charakterystyczną skalną bramą.
Leśny; pow. 46,69 ha; las mieszany z dominującą buczyną karpacką; malownicze jurajskie skałki. Przy płn. granicy rezerwatu duże krasowe źródło „Pióro”.
Krajobrazowy; pow. 19,47 ha; obejmuje strome zbocza wyciętego w górnojurajskich wapieniach przełomego odcinka rzeki Rudawy z legendarną Skałą Kmity. Ścieżki spacerowo-dydaktyczne.
Leśno-krajobrazowy; pow. 11,36 ha; obejmuje wzgórze z ruinami zamku biskupów krakowskich „Lipowiec”, porośnięte ponad 200-letnim lasem bukowym z bogatą florą storczyków w runie.
Leśno-krajobrazowy; pow. 22,76 ha; starodrzew buczyny pokrywający zbudowane z utworów triasowych wzgórze Bukowica; ostoja ptactwa leśnego.
Przyrody nieożywionej; pow. 11,83 ha; obejmuje charakterystyczne dla tektoniki obszaru krakowskiego wąskie, zrębowe wzgórze zbudowane z górnojurajskich wapieni. W partiach szczytowych ciekawa Jaskinia Przegińska oraz mały stawek wypełniający lej krasowy. Ścieżka spacerowo-dydaktyczna.
Krajobrazowy; pow. 6,41 ha; malowniczy, owiany legendami wąwóz w Lesie Wolskim, uformowany w górnojurajskich wapieniach, porośnięty grądem.
Krajobrazowy; pow. 20,89 ha; malowniczy wąwóz krasowy, o bardzo zróżnicowanej szacie roślinnej; w części o charakterze skalnego kanionu. Na jednej ze skał postać Matki Boskiej pierwotnie namalowana w 1863 r. przez Walerego Eliasza-Radzikowskiego.
Przyrody nieożywionej; pow. 2,22 ha; utworzony na wschodnim zboczu wąwozu odchodzącego od doliny potoku Sanka; oryginalne formy skalne związane z procesami zboczowymi i krasowymi (skalne grzyby, bloki, korytarze, itp.); w otoczeniu las grądowy. W pobliżu wypływające wprost z jaskini źródło krasowe. Przez teren rezerwatu prowadzi ścieżka spacerowa.
Faunistyczny; pow. 36,52 ha; wapienne wzgórze jurajskie porośnięte lasami oraz murawami, stanowiącymi siedlisko rzadkich gatunków owadów, zwłaszcza motyli.
Krajobrazowy; pow. 1,38 ha; obejmuje część wapiennego zbocza w Lesie Wolskim pokrytego murawami z rzadkimi gatunkami roślin naskalnych i kserotermicznych; ostoja wielu rzadkich owadów.
(gm. Alwernia, Krzeszowice) – leśny i przyrody nieożywionej; pow. 95,94 ha; fragment doliny potoku Rudno porośnięty zróżnicowanymi zbiorowiskami leśnymi, w tym łęgu olszowego. W obrębie rezerwatu nieczynny kamieniołom „Orlej”.
Przyrody nieożywionej; pow. 2,29 ha; odsłonięcia powierzchni abrazyjnej na utworach kredowych, skał jurajskich, kredowych i trzeciorzędowych progów uskokowych.